Food Science jest recenzowanym czasopismem naukowym, obejmującym szerokie spektrum tematów z zakresu dietetyki i żywienia. Na łamach pisma prezentowane są artykuły oryginalne, przeglądowe, listy do redakcji, opisy przypadków, a także sprawozdania z konferencji i recenzje książek.

Już wkrótce ukaże się drugie wydanie kwartalnika Food Science! Tematem przewodnim będzie cukrzyca. W numerze poruszone zostaną między innymi następujące zagadnienia:

Diabetes: through the patient’s eyes

Jerzy Magiera

Portal mojacukrzyca.org

Streszczenie

Cukrzyca to pierwsza niezakaźna epidemia. Skala choroby jest ogromna. Coraz więcej osób zmaga się z cukrzycą typu 1 lub cukrzycą typu 2. Chociaż cukrzyca typu 1 stanowi tylko 10% wszystkich typów cukrzyc, jest to choroba podstępna, która wymaga od chorego dużego zaangażowania w proces leczenia. W tekście przedstawiono, jak wygląda cukrzyca typu 1 oczami pacjenta. Opisano proces diagnozy, edukacji i reedukacji. Przedstawiono codzienność w życiu diabetyka. Zwrócono uwagę na wsparcie, jakie choremu powinna dawać rodzina lub osoby bliskie. Zaakcentowano także rolę internetu i wsparcia ze strony portali internetowych w codziennym życiu osoby z cukrzycą.

Słowa kluczowe: cukrzyca, pacjent, edukacja, wsparcie, internet

Abstract

Diabetes is the first non-infectious epidemic disease, and its range is wide. More and more people are struggling with both type 1 and type 2 diabetes. Although Type 1 diabetes accounts only for 10% of all types of diabetes, it is an insidious disease requiring from a patient to be heavily involved in the treatment process. The article illustrates type 1 diabetes through the eyes of the patient. The process of diagnosis, education and re-education along with daily life of a diabetic have been presented. Moreover, the author also pays attention of the question of support which should be given to patients by their family or close relatives. The role of the Internet and support from online portals in the daily life of diabetics has been also emphasized.

Key wordsdiabetes, patient, education, support, the Internet

Diabetes: through the eyes of athlete with diabetes

Michał Kamiński

Centrum Rehabilitacji w Chorzowie

Wstęp

Cukrzyca to przewlekła choroba ogólnoustrojowa charakteryzująca się hiperglikemią, czyli podwyższonym stężeniem glukozy (cukru) we krwi. Schorzenie to jest wynikiem defektu w zakresie wydzielania lub samego działania insuliny. Insulina jest hormonem wytwarzanym w trzustce, w strukturach zwanych wyspami Langerhansa, który stabilizuje prawidłowy poziom glukozy we krwi, umożliwiając jej transport do komórek. Niedobór insuliny może prowadzić nie tylko do zaburzeń w metabolizmie węglowodanów, ale także w zakresie przemian białek oraz tłuszczów. Przewlekłe podwyższenie poziomu glukozy we krwi może powodować uszkodzenia wybranych narządów, szczególnie oczu, nerek, układu nerwowego, serca oraz naczyń krwionośnych. Szacuje się, że w Polsce na cukrzycę choruje około 1,5 miliona osób.

Słowa kluczowe: cukrzyca, wysiłek fizyczny, wysiłek siłowy

Introduction

Diabetes is a chronic systemic disease characterized by hyperglycaemia, i.e. an elevated level of glucose (sugar) in blood. This condition is a result of a defect in secretion or action of insulin itself. Insulin is a hormone produced in the pancreas, in the structures known as the Islets of Langerhans (also called islands of Langerhans). This hormone stabilizes the normal level of glucose in blood and allows it to enter cells. Insulin deficiency can lead to disturbances in carbohydrates metabolism and metabolism of proteins and fats. The chronic elevation of blood glucose can cause damage to selected organs and is especially dangerous for eyes, kidneys, nervous system, heart and blood vessels. It is estimated that about 1.5 million people suffer from diabetes in Poland.

Key wordsdiabetes, physical effort, strength effort

Deficiencies in vegan and vegetarian diet with a description of the role of protein

Żaneta Walcuch, Piotr Boczarski, Anna Sadowska, Martyna Zwierzak-Powroźnik

Zespół dietetyków Od Poniedziałku

Streszczenie

Jedną z diet alternatywnych, której popularność wciąż rośnie, jest dieta wegetariańska. Polega ona głównie na eliminacji mięsa. Inne postaci, w tym weganizm, wykluczają ponadto pozostałe produkty pochodzenia zwierzęcego. Prawidłowo zbilansowane diety roślinne mogą nieść liczne korzyści dla zdrowia. Amerykańskie Stowarzyszenie Dietetyczne (ADA) dopuszcza omawiane modele żywienia na każdym etapie rozwoju człowieka. Mimo pozytywnego wpływu na zdrowie nieodpowiednio opracowane diety wegetariańskie, w szczególności wegańska i bardziej restrykcyjne rodzaje, mogą doprowadzić do wystąpienia niedoborów żywieniowych. Do najczęściej występujących zalicza się niedobory wapnia, żelaza, jodu, cynku, witaminy B12, witaminy D, EPA, DHA oraz niską podaż białka o wystarczającej biodostępności. Białko jest niezbędne między innymi do procesów regeneracyjnych zachodzących
w organizmie. Wspiera procesy odpornościowe, zachowanie równowagi kwasowo-zasadowej oraz tworzenie hormonów i enzymów. Białko pochodzenia roślinnego jest niepełnowartościowe ze względu na zbyt niską zawartość aminokwasów, takich jak na przykład metionina czy lizyna. Łącząc odpowiednie jego źródła, można uzupełnić brakujące aminokwasy, co uczyni białko zbliżonym do pełnowartościowego.

Słowa kluczowe: dieta wegetariańska, białko roślinne, dieta wegańska, aminokwasy, dieta alternatywna

Abstract

A vegetarian diet, belonging to one of the alternative diets, is still growing in popularity. The elimination of meat is considered its main assumption.  Other forms of this diet, including veganism, exclude other products of animal origin. It should be remembered that properly balanced plant-based diets may have numerous health benefits. The American Dietetic Association (ADA) allows to adopt nutritional plans, discussed above, at every stage of human development. In spite of positive health effects inadequately developed vegetarian diets, in particular vegan and its more restrictive forms, may lead to nutritional deficiencies. The most common deficiencies include calcium, iron, iodine, zinc, vitamin B12, vitamin D, EPA, DHA and low supply of protein characterized by sufficient bioavailability. Protein is essential, among others, for regenerative processes taking place in our organism. It supports immune processes, a process of maintaining acid-base balance and formation of hormones and enzymes. The plant protein is known as a low value protein as it has low content of amino acids such as methionine or lysine. It is possible to supplement the missing amino acids by means of protein combining (also known as protein complementing) to obtain a protein which is almost complete in its form.

Key words: vegetarian diet, plant protein, vegan diet, amino acids, alternative diet

Fructose – a sweet danger

Ewa Klimacka-Nawrot

Katedra i Zakład Podstawowych Nauk Biomedycznych, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej w Sosnowcu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Streszczenie

Substancje słodzące są obecne w wielu produktach żywnościowych. Nadmierne spożycie sacharozy, a zwłaszcza wysokofruktozowego syropu kukurydzianego obciąża organizm fruktozą, co może mieć poważne skutki zdrowotne. Stosowanie diety bogatej we fruktozę prowadzi do zaburzenia funkcji bariery jelitowej i zwiększenia podatności na zapalenie jelita grubego, zwiększa ryzyko wystąpienia otyłości, zespołu metabolicznego, cukrzycy typu 2, nadciśnienia tętniczego, zaburzeń gospodarki lipidowej, dny moczanowej i chorób nerek. Zważywszy, że w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat konsumpcja fruktozy zwiększyła się kilkukrotnie istnieją przesłanki aby zakaz stosowania żywności wzbogaconej we fruktozę, zwłaszcza słodkich napojów, uznać za priorytet zdrowia publicznego.

Słowa kluczowe: fruktoza, syrop glukozowo-fruktozowy, dieta bogata we fruktozę

Summary

Sweeteners are present in many food products. An excessive intake of sucrose, exemplified e.g. by  high fructose corn syrup, is a burden to the organism that can result in serious medical consequences. A high‑fructose diet leads to deterioration of the intestinal barrier functions and increased susceptibility to colitis, as well as it increases the risk of obesity, metabolic syndrome, type 2 diabetes, hypertension, lipid metabolism disorder, gout, and kidney disease. Considering the fact that fructose consumption in the last decades  has increased several times, it should be mentioned that there are premises which recommend to forbid the use of food including fructose, especially sweet drinks enriched in it. The ban on using food with fructose should be considered a priority for public health.

Keywords: fructose, high fructose corn syrup, highfructose diet

Glucosinolates –secondary plant metabolites in food

Katarzyna Janda, Aleksandra Taukin, Karolina Jakubczyk

Katedra i Zakład Żywienia Człowieka i Metabolomiki, Pomorski Uniwersytet Medyczny
w Szczecinie

Streszczenie

Glukozynolany, zaliczane do wtórnych metabolitów roślinnych, togrupa organicznych związków chemicznych należących do tioglikozydów. Zbudowane są z reszty glukozy i łańcucha bocznego zakończonego grupą siarczanową w postaci monoestru. W roślinach zidentyfikowano ponad 200 różnych glukozynolanów, a do najważniejszych i najlepiej opisanych należą izotiocyjaniany. Bogatym ich źródłem są przede wszystkim warzywa kapustne, m.in. brokuł, kapusta, kalafior czy jarmuż. Na ich stężenie oraz skład chemiczny w roślinie, ale także gotowym produkcie, mają wpływ nie tylko warunki klimatyczne i agrotechniczne (m.in. miejsce uprawy, skład gleby, rodzaj nawożenia), ale także warunki przechowywania, transportu czy procesy technologiczne (takie jak gotowanie czy rozdrabnianie surowca).

Słowa klucze: glukozynolany, wtórne metabolity roślinne, rośliny kapustowate

Abstract

Glucosinolates, classified as secondary plant metabolites (SPMEs), represent a group of organic chemical compounds belonging to thioglycosides. They consist of a glucose residue and side chain that ends with a sulphate group in the form of a monoester. Over 200 different types of glucosinolates have been identified in plants and isothiocyanates belong to the most important and best described ones. Cruciferous vegetables, such asbroccoli, cabbage, cauliflower or kale,  are a rich source of these compounds. Their concentration and chemical composition in plants, as well as in the finished products, is affected by climatic and agrotechnical conditions, including a place of cultivation, soil composition, and type of fertilization. Moreover, storage conditions, transport or technological processes, among others, cooking or chopping, do also influence composition and concentration of glucosinolates.

Key words: glucosinolates, secondary plant metabolites, cruciferous vegetables

Food ingredients not recommended in pregnancy

Małgorzata Bożek

Katedra i Zakład Podstawowych Nauk Biomedycznych, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej w Sosnowcu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Streszczenie

Podczas ciąży podstawowe znaczenie dla optymalnego jej przebiegu  oraz stanu zdrowia matki i dziecka po porodzie ma wpływ właściwy sposób odżywiania ciężarnej. Dieta w tym okresie powinna pozostawać pod szczególnym nadzorem pod względem wartości odżywczych, składu oraz jakości spożywanych produktów. Należy ograniczyć spożycie tłuszczów, zwłaszcza pochodzenia zwierzęcego (zawierających duże ilości NKT, cholesterolu i izomerów trans nienasyconych kwasów tłuszczowych), cukru, słodyczy, soli oraz kofeiny. Z diety należy również wyeliminować alkohol oraz przestrzegać zasad higieny przygotowywania posiłków w celu uniknięcia skażenia pokarmu bakteriami i pasożytami.

Słowa kluczowe: ciąża, żywienie, dieta

Abstract

During pregnancy, a proper way of feeding the pregnant woman is of crucial importance not only for the optimal course of the pregnancy, but also for the health condition of the mother and the child after delivery. During this period the diet should be under special supervision in terms of nutritional value, composition and quality of the consumed products. It is necessary to limit the consumption of fats, especially of animal origin, containing high amounts of saturated fatty acids, cholesterol and trans isomers of unsaturated fatty acids, sugar, sweets, salt and caffeine. Alcohol should also be eliminated from the diet and hygiene rules should be observed in order to avoid contamination of the food with bacteria and parasites.

Key wordspregnancy, nutrition, diet

The importance of magnesium in the diet in relation to the latest dietary guidelines

Agata Lebiedowska

Katedra i Zakład Podstawowych Nauk Biomedycznych, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej w Sosnowcu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Streszczenie

Magnez jest czwartym najczęściej występującym minerałem w ludzkim organizmie. Wraz z potasem stanowią podstawowe kationy wewnątrzkomórkowe. Magnez jest aktywatorem ponad 300 enzymów i bierze udział w szeregu reakcji metabolicznych. Produkty spożywcze o największej zawartości magnezu to: pestki dyni, otręby pszenne, kakao, zarodki pszenne, migdały, kasza gryczana, soja, biała fasola, czekolada gorzka, orzechy laskowe, otręby owsiane, ryby, ziemniaki i banany. Według najnowszych wytycznych żywieniowych zalecana dobowa dawka magnezu wynosi 350 mg dla mężczyzn i 300 mg dla kobiet. O dostępności farmaceutycznej preparatów z magnezem decydują rodzaj związku magnezu, zawartość magnezu w danej dawce, postać leku oraz inne zastosowane składniki preparatu i dodatki. W dostępnych suplementach diety spotyka się magnez w postaci związków nieorganicznych i organicznych. Niedobory magnezu wywołują zaburzenia nerwowo-mięśniowe i sercowo-naczyniowe, tj. arytmia, migotanie przedsionków, choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze. Zwiększają ryzyko osteoporozy i insulinooporności, zaburzają wydzielanie parathormonu i jednoczenie są przyczyną hipokalcemii. Suplementacja magnezu, zapewniająca prawidłowy status magnezu w organizmie, zapobiega wielu niekorzystnym skutkom zdrowotnym i wspomaga leczenie wielu chorób przewlekłych.

Słowa kluczowe: magnez, odżywianie, dieta, profilaktyka chorób

Abstract

Magnesium is the fourth most abundant mineral in the human body. Magnesium, along with potassium, constitute basic intracellular cations. Magnesium is an activator of over 300 different enzymes and is involved in a number of metabolic reactions. Pumpkin seeds, wheat bran, cocoa, wheat germ, almonds, buckwheat, soy, white beans, dark chocolate, hazelnuts, oat bran, fish, potatoes and bananas belong to food products with the highest magnesium content. According to the latest dietary guidelines, the recommended daily dose of magnesium equals 350 mg for men and 300 mg for women. A type of magnesium compound, magnesium content in a given dose, a form of the medicine, as well as other components and additives determine about the pharmaceutical availability of preparations with magnesium. In available dietary supplements we can find magnesium in the form of inorganic and organic compounds. Magnesium deficiency lead to neuromuscular and cardiovascular disorders such as arrhythmia, atrial fibrillation, ischemic heart disease, and hypertension. They increase the risk of osteoporosis and insulin resistance, they disturb secretion of parathyroid hormone and, at the same time, they cause hypocalcaemia. Magnesium supplementation, ensuring the correct status of magnesium in the body, prevents many adverse health effects and supports treatment of many chronic diseases.

Key words: magnesium, nutrition, diet, disease prevention

The role of mouthwash based on essential oils in preventive oral care. The case presented in the eyes of a dietitian and stomatologist.

Michał Knast 1, Anna Stolecka-Warzecha 2

  1. Indywidualna Praktyka Dentystyczna dr n. med. Michał Knast w Rybniku
  2. Katedra i Zakład Podstawowych Nauk Biomedycznych, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej w Sosnowcu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Streszczenie

Właściwa higiena jamy ustnej, ma zasadnicze znaczenie w utrzymaniu zdrowia całego organizmu, zarówno pod względem fizycznym jak i psychicznym. W Polsce, wśród osób dorosłych 98% cierpi na choroby przyzębia i 99,7% ma zmiany próchnicze. W wyniku nieprawidłowej higieny jamy ustnej dochodzi do gromadzenia się bakterii i tworzenia płytki nazębnej, mającej bezpośredni wpływ na choroby zębów i przyzębia. Istnieje konieczność uświadomienia społeczeństwa o wieloetapowym modelu higieny jamy ustnej obejmującym: szczotkowanie zębów, szczotkowanie języka, nitkowanie przestrzeni międzyzębowych oraz stosowanie płukanek redukujących płytkę nazębną. Idealny środek przeciwbakteryjny powinien skutecznie eliminować bakterie odpowiedzialne za proces chorobotwórczy, posiadać możliwie szerokie spektrum działania, nie powodować efektów ubocznych i charakteryzować się przedłużoną aktywnością w jamie ustnej. W świetle najnowszych badań, płyny na bazie olejków eterycznych, charakteryzują się minimalnym ryzkiem wystąpienia działań niepożądanych i wykazują wysoką skuteczność zarówno jako inhibitor płytki nazębnej, jak i niezależny czynnik przeciwzapalny. 

Słowa kluczowe: płytka nazębna, biofilm, płynu do płukania jamy ustnej, olejki eteryczne

Abstract

Proper oral hygiene is essential in maintaining health of the entire – both physically and mentally. In Poland, when considering adults, 98% suffer from periodontal disease and 99.7% have carious lesions. As a result of incorrect oral hygiene, bacteria accumulate and plaque is built-up. The plaque has a direct effect on dental and periodontal diseases. Therefore, it becomes essential to make people aware of a multi-stage oral hygiene model which includes: brushing teeth, brushing the tongue, flossing in-between teeth and using dental rinses reducing the plaque. An ideal antibacterial agent should effectively remove bacteria responsible for the pathogenic process and should have a broad spectrum of activity. Moreover, it should not cause any side effects and should be characterized by a prolonged activity in the oral cavity. In the light of the latest research, liquids based on essential oils are characterized by a minimal risk of side effects and are highly effective both as a plaque inhibitor and as an independent anti-inflammatory agent.

Key words: plaque, biofilm, mouthwash, essential oils

Which elements should be taken into consideration when composing a menu for a diabetic patient

Anna Stolecka-Warzecha

Katedra i Zakład Podstawowych Nauk Biomedycznych, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej w Sosnowcu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Streszczenie

Cukrzyca nie stanowi odrębnej jednostki chorobowej, ale grupę chorób metabolicznych, którym towarzyszy podwyższony poziom cukru we krwi, wynikający z defektu produkcji insuliny przez trzustkę (typ 1 cukrzycy) lub jej działania (typ 2 cukrzycy). Przewlekła hiperglikemia wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością wybranych narządów, szczególnie oczu, nerek, nerwów, serca oraz naczyń krwionośnych. Prawidłowe odżywianie jest jednym z kluczowych elementów warunkujących utrzymanie dobrego stanu zdrowia pacjentów chorujących na cukrzycę typu 1 i 2, a zbilansowany jadłospis ma na celu utrzymanie prawidłowego poziomu glikemii we krwi, regulację gospodarki lipidowej organizmu, zapewnienie optymalnych wartości ciśnienia tętniczego oraz utrzymanie prawidłowej masy ciała. Dobrze dobrana dieta zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłań cukrzycy, jak również redukuje możliwość wystąpienia chorób powiązanych.

Słowa kluczowe: cukrzyca, dietoterapia, insulina, błonnik, cukier, indeks glikemiczny

Abstract

Diabetes is not a separate disease entity, but it is considered a group of metabolic diseases accompanied by elevated blood sugar resulting from a defect in the production of insulin by the pancreas (type 1 diabetes), or its functioning (type 2 diabetes). Chronic hyperglycemia is associated with damage, dysfunction and failure of the selected organs, especially eyes, kidneys, nerves, heart and blood vessels. Proper nutrition is one of the key elements conditioning good health of patients diagnosed with type 1 and type 2 diabetes. The aim of  the well-balanced menu is maintaining proper blood glucose levels, regulating lipid metabolism of our body, ensuring optimal blood pressure and appropriate body mass. A well-chosen diet reduces the risk of diabetes complications and possibility of related diseases.

Key words: diabetes, dietotherapy, insulin, fiber, sugar, glycemic index

L-carnitine in the light of the latest scientific reports

Robert Goluch

Gabinet Clin-Med Robert Goluch w Rybniku

Streszczenie

W ostatnich latach obserwuje się duże zainteresowanie L-karnityną ze względu na jej potencjalne zastosowanie w terapiach odchudzających. L-karnityna może korzystnie wpływać na spalanie kwasów tłuszczowych i tym samym przyczyniać się do szybszego zmniejszenia tłuszczowej masy ciała, jednak usprawnianie metabolizmu lipidów i nasilenie procesu lipolizy to nie jedyna funkcja, jaką pełni w organizmie. W bazach literaturowych istnieją spore wątpliwości i sprzeczne opisy wyników badań co do korzystnego działania L-karnityny jako suplementu diety stosowanego przez sportowców, osoby odchudzające się oraz pacjentów kardiologicznych. Praca przedstawia aktualny stan wiedzy na temat biosyntezy, metabolizmu i funkcji L-karnityny w organizmie.

Słowa kluczowe: L-karnityna, tkanka tłuszczowa, b-oksydacja, lipoliza

Abstract

In recent years, there has been a great interest in L-carnitine due to its potential application in weight loss therapies. L-carnitine may have a beneficial effect on the process of burning of fatty acids, and thus may contribute to the faster reduction of fat body mass.  However, improvement of lipid metabolism and intensification of the lipolysis process is not the only one function performed by  L-carnitine (LC) in our organism. In literature databases, there are considerable doubts and contradictory descriptions of research results regarding the beneficial effects of L-carnitine as a dietary supplement used by athletes, people being on a slimming diet and cardiac patients. The work presents the current state of knowledge regarding the subject of a biosynthesis, metabolism and function of L-carnitine in the body.

Key words: L-carnitine, adipose tissue, oxidation, lipolys

Elements of prevention of hormonal disorders by means of a diet. Analysis of eating habits in middle-aged men  diagnosed with low testosterone levels

Agnieszka Gdańska, Ewa Sadowska-Krępa

Katedra Nauk Fizjologiczno-Medycznych, Zakład Biochemii, Akademia Wychowania Fizycznego w Katowicach

Streszczenie

Wśród zaburzeń hormonalnych występujących u mężczyzn coraz częściej obserwuje się obecność niskiego poziomu testosteronu. Elementem prewencji niedoboru testosteronu powinna być poprawa stylu życia rozumiana jako dbałość o prawidłowe nawyki żywieniowe, normalizacja masy ciała i wybranych parametrów biochemicznych krwi. Celem pracy była analiza nawyków żywieniowych i wybranych parametrów biochemicznych krwi u mężczyzn z obniżonym poziomem testosteronu. Badaniami objęto 48 mężczyzn w wieku średnim, u których zdiagnozowano niski poziom testosteronu całkowitego we krwi. Wszyscy badani mężczyźni byli otyli i posiadali wysoki poziom tkanki tłuszczowej. U badanych mężczyzn zaobserwowano nieprawidłowe nawyki żywieniowe, a w wynikach krwi niedobór testosteronu, suboptymalne stężenie witaminy D3i nieprawidłowy lipidogram. Analiza otrzymanych wyników wskazała jednoznacznie, że u uczestników badania wskazana jest redukcja masy ciała i poprawa nawyków żywieniowych, normalizacja poziomu witaminy D3w krwi oraz cholesterolu i jego frakcji.

Słowa kluczowe: testosteron, dieta, nawyki żywieniowe, witamina D3, cholesterol, mężczyźni

Abstract

A low level of testosterone is being increasingly observed among hormonal disorders occurring in men. A part of a prevention plan of testosterone deficiency involves, among others, improvement of lifestyle, understood as taking care to maintain healthy eating habits, normalization of body weight and selected biochemical parameters of blood. The aim of the study was to analyze nutritional habits and selected biochemical blood parameters in men with low testosterone levels. Forty eight middle-aged men, diagnosed with low level of the total testosterone in blood, took part  in the study. All subjects were obese and had a high level of body fat, as well as they were recognized to have unhealthy dietary habits. Testosterone deficiency in blood, suboptimal level of vitamin D3and abnormal lipidogram were observed in the blood results. The analysis of the results clearly showed that the persons undergoing the examinations are strongly recommended to reduce body weight and improve their eating habits, and should aim to normalize a level of vitamin D3 in blood, as well as cholesterol and its fractions.

Key words: testosterone, diet, eating habits, vitamin D3, cholesterol, men

The role of glycemic index and glycemic load in the treatment of diabetes

Marta Banaszak

Portal Cukrzyca.pl

Streszczenie

Cukrzyca jest przewlekłą chorobą metaboliczną, która dotyka coraz większą liczbę osób. Odpowiednio prowadzona terapia żywieniowa wraz z wprowadzeniem aktywności fizycznej powinny stanowić podstawowe elementy jej leczenia niefarmakologicznego. Prawidłowo dobrany sposób odżywiania wspomaga nie tylko uzyskanie wyrównania metabolicznego cukrzycy, zmniejsza również ryzyko rozwoju szeregu przewlekłych powikłań związanych z tą chorobą. Przebieg cukrzycy w dużej mierze zależy od sposobu żywienia, a przede wszystkim od ilości i jakości spożywanych węglowodanów. W kontekście utrzymania prawidłowej kontroli metabolicznej ważna jest nie tylko ilość spożywanych węglowodanów, ale także ich jakość Koncepcja indeksu glikemicznego należy do najczęściej stosowanych metod oceny jakości węglowodanów. Umożliwia ona uporządkowanie produktów spożywczych w zależności od ich wpływu na glikemię poposiłkową. W pracy szczegółowo opisano czynniki wpływające na wartość indeksu glikemicznego. Zarówno indeks, jak i ładunek glikemiczny są wskaźnikami, które pozwalają na sklasyfikowanie produktów według stopnia wywołania przez nie odpowiedzi glikemicznej, uwzględniając tempo wchłaniania cukrów oraz zawartość węglowodanów w produkcie. W dzisiejszych czasach dostępność materiałów oraz źródeł dotyczących żywienia w cukrzycy jest duża, jednakże – jak podkreśla Amerykańskie Towarzystwo Diabetologiczne – choremu na cukrzycę należy zapewnić narzędzia do zmiany zachowań związanych ze sposobem odżywiania, zamiast koncentrować się na samych zaleceniach żywieniowych.

Słowa kluczowe: cukrzyca, indeks glikemiczny, ładunek glikemiczny, żywienie

Abstract

Diabetes is a chronic metabolic disease which affects an increasing number of people. A nutritional therapy, which is properly carried out, joined with physical activity should constitute basic elements of its non-pharmacological treatment. It should be stated that appropriately selected nutrition method supports not only a process of metabolic equalization of diabetes, but also it reduces the risk of developing a series of chronic complications associated with this disease. The course of diabetes depends, to a large extent, on the diet and, above all, on quantity and quality of carbohydrates consumed.In the context of maintaining proper metabolic control, both quantity and quality of carbohydrates consumed do matter. A concept of the glycemic index is considered one of the most frequently used methods for assessing the quality of carbohydrates. It allows to organize food products depending on their effect on postprandial glycemia. The work describes in detail factors affecting the glycemic index (GI) value.Both the index and glycemic load are indicators which allow to classify products according to the degree of glycemic response, including the rate of sugar absorption and carbohydrate content in the product. Nowadays, the availability of materials and sources regarding the subject of nutrition in diabetes is high, however, the American Diabetes Association emphasizes that diabetic patients should be provided with tools enabling them to change behavioral patterns associated with their diet, instead of focusing solely on nutritional recommendations.

Key words: diabetes, glycemic index, glycemic load, nutrition

Dominika Narloch

Katedra Fizjoterapii w Chorobach Narządów Wewnętrznych, Akademia Wychowania Fizycznego w Katowicach

W latach 80. wprowadzono do użytku termin indeksu glikemicznego (IG), który obrazuje różnice w poziomie glikemii poposiłkowej, po spożyciu takiej samej ilości węglowodanów zawartej w różnych produktach, a wykazujących odmienne właściwości. Szczegółowe informacje na temat samego IG, jak i jego zmienności np. w wyniku obróbki termicznej lub obecności błonnika – zawarte są w artykule mgr Marty Banaszak, Rola indeksu i ładunku glikemicznego w leczeniu cukrzycy – Food Science 2(2)2019. Należy zwrócić szczególną uwagę na fakt, że nie tylko i wyłącznie węglowodany, różne jakościowo i ilościowo, korelowane powinny być z poziomem wydzielanej insuliny.Glukoza nie jest bowiem jedynym czynnikiem wpływającymna wartość glikemii oraz stężenie hormonu trzustkowego we krwi. Zalicza się do nich również m.in. fruktozę, mannozę, wybrane aminokwasy czy krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe. Wobec powyższego i przeprowadzonych badań naukowych, warto zauważyć, że również białka oraz tłuszcze mają niebagatelny wpływ na wielkość glikemii poposiłkowej oraz sam wyrzut insuliny.