Food Science jest recenzowanym czasopismem naukowym, obejmującym szerokie spektrum tematów z zakresu dietetyki i żywienia. Na łamach pisma prezentowane są artykuły oryginalne, przeglądowe, listy do redakcji, opisy przypadków, a także sprawozdania z konferencji i recenzje książek.

Obecnie na rynku dostępne jest czwarte wydanie kwartalnika Food Science! W numerze poruszone zostają między innymi następujące zagadnienia:

Selected nutritional components in the prevention of osteoporosis

Małgorzata Bożek

Streszczenie

Osteoporoza jest chorobą charakteryzującą się zaniżoną masą kości oraz zaburzoną mikroarchitekturą szkieletu, przez co zwiększa ryzyko złamań kości. W starzejącym się polskim społeczeństwie stanowi ona niezwykle istotny problem epidemiologiczny. Złamania spowodowane osteoporozą są powodem przewlekłej niepełnosprawności, powikłań, obniżenia jakości życia, a nawet zgonów. Prawidłowe odżywianie jest jednym z istotnych czynników w prewencji oraz leczeniu osteoporozy. Niezwykle istotne jest, aby codzienna dieta zapewniała odpowiednią ilość składników zwiększających masę kostną, tj. wapnia, witaminy D3, C i K, kwasów tłuszczowych omega-3, magnezu i fosforu. Konieczna jest ponadto eliminacja czynników obniżających masę kostną, czyli zwiększających ryzyko wystąpienia osteoporozy, tj. nadmierna podaż białka, witaminy A, sodu, a także kofeiny i alkoholu.

Słowa kluczowe: osteoporoza, żywienie, dieta, profilaktyka

Abstract

Osteoporosis is a disease characterized by lowered bone mass and disturbed skeletal microarchitecture, which increases the risk of bone fractures. In an ageing Polish society it constitutes a very serious epidemiological problem. Fractures caused by osteoporosis are the cause of chronic disability, complications, reduced quality of life and even deaths. Proper nutrition is one of the important factors in the prevention and treatment of osteoporosis. It is extremely important that the daily diet should ensure the right amount of ingredients that increase the bone mass, i.e. calcium, vitamins D3, C and K, omega-3 fatty acids, magnesium and phosphorus. It is also necessary to eliminate factors that reduce bone mass, i.e. increase the risk of osteoporosis, such as excessive supply of protein, vitamin A, sodium as well as caffeine and alcohol.

Key words: osteoporosis, nutrition, diet, prevention

The role and meaning of selected diet ingredients in the prevention and support treatment in neurodegenerative diseases

Beata Krusiec-Świdergoł

Wstęp

Obecnie wydaje się, że wszystkie choroby neurodegeneracyjne związane są z patologią i akumulacją białek. Proces sta- rzenia się społeczeństw sprawia, że występujące w wieku podeszłym choroby Alzheimera i Parkinsona stanowią coraz większy problem medyczny. Duże zainteresowanie budzi możliwość wspomagania leczenia za pomocą odpowiedniego sposobu odżywiania. Prowadzone badania wskazują korzystny wpływ następujących składników pokarmowych: witamina C, witamina E, glutation, flawonoidy oraz jedno- i wielonienasycone kwasy tłuszczowe.

Słowa kluczowe: choroby neurodegeneracyjne, neuroprotekcja, choroba Parkinsona, antyoksydanty, choroba Alzheimera

Introduction

All neurodegenerative diseases are related to pathology and accumulation of proteins. In an aging society, geriatric dise- ases, such as Alzheimer’s and Parkinson’s, pose an increasingly serious medical. It is possible to support the treatment with an appropriate diet. The ongoing research indicates a beneficial influence of such substances as: vitamin C, vitamin E, glutathione, flavonoids and mono and polyunsaturated fats.

Key words: neurodegenerative diseases, neuroprotection, Parkinson’s disease, antioxidants, Alzheimer’s disease

Anna Śliwińska

Streszczenie

Obecnie wydaje się, że wszystkie choroby neurodegeneracyjne związane są z patologią i akumulacją białek. Proces sta- rzenia się społeczeństw sprawia, że występujące w wieku podeszłym choroby Alzheimera i Parkinsona stanowią coraz większy problem medyczny. Duże zainteresowanie budzi możliwość wspomagania leczenia za pomocą odpowiedniego sposobu odżywiania. Prowadzone badania wskazują korzystny wpływ następujących składników pokarmowych: witamina C, witamina E, glutation, flawonoidy oraz jedno- i wielonienasycone kwasy tłuszczowe.

The role of diet in patients using anticoagulants

Aniela Jaworowska, Katarzyna Kucharzewska, Beata Krusiec-Świdergoł

Streszczenie

W celu zapobiegania powikłaniom zakrzepowo-zatorowym w arytmiach nadkomorowych stosuje się leki przeciwkrzepliwe antagonistów witaminy K: acenokumarol oraz warfarynę. W trakcie terapii ważna jest kontrola wskaźnika INR oraz dieta. Dąży się do ograniczenia spożywania przez pacjentów warzyw będących źródłem witaminy K. Istnieje potrzeba szerszej edukacji pacjentów w zakresie wiedzy na temat witaminy K. Przed rozpoczęciem terapii lekami przeciwkrzepliwymi warto rozważyć zastosowanie leków nowej generacji NOAC w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia krwawień, do jakich dochodzi podczas stosowania VKA.

Słowa klucze: antagoniści witaminy K, witamina K, antykoagulanty niebędące antagonistami witaminy K, VKA, profilaktyka przeciwzakrzepowa, NOAC

Abstract

In order to prevent thromboembolic complications in supraventricular arrhythmias, anticoagulants of vitamin K antago- nists: acenocoumarol and warfarin are being used. The INR control and diet are important during treatment. The aim is to limit the consumption of vegetables by the patients, that are a source of vitamin K. There is a need for a wider education of patients regarding knowledge about vitamin K. Before starting anticoagulant therapy, it is worth considering the use of new generation NOAC drugs to reduce the risk of bleeding during VKA use.

Key words: vitamin K antagonists, vitamin K, antagonists, anticoagulants that are not vitamin K antagonists, VKA, anticoagulant prophylaxis, NOAC

Fructose – in the light of scientific reports

Ewa Klimacka- Nawrot

Streszczenie

Substancje słodzące są obecne w wielu produktach żywnościowych. Nadmierne spożycie sacharozy, a zwłaszcza wysokofruktozowego syropu kukurydzianego, obciąża organizm fruktozą, co może mieć poważne skutki zdrowotne. Stosowanie diety bogatej we fruktozę prowadzi do zaburzenia funkcji bariery jelitowej i zwiększenia podatności na zapalenie jelita gru‐ bego, zwiększa ryzyko wystąpienia otyłości, zespołu metabolicznego, cukrzycy typu 2, nadciśnienia tętniczego, zaburzeń gospodarki lipidowej, dny moczanowej i chorób nerek. Zważywszy, że w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat konsumpcja fruktozy zwiększyła się kilkukrotnie, istnieją przesłanki, aby zakaz stosowania żywności wzbogaconej we fruktozę, przede wszystkim słodkich napojów, uznać za priorytet zdrowia publicznego.

Słowa kluczowe: fruktoza, dieta bogata we fruktozę, syrop glukozowo‐fruktozowy

Abstract

Sweeteners are present in many food products. An excessive intake of sucrose, exemplified e.g. by high fructose corn syrup, is a burden to the organism that can result in serious medical consequences. A high‐fructose diet leads to dete‐ rioration of the intestinal barrier functions and increased susceptibility to colitis, as well as it increases the risk of obesity, metabolic syndrome, type 2 diabetes, hypertension, lipid metabolism disorder, gout, and kidney disease. Considering the fact that fructose consumption in the last decades has increased several times, it should be mentioned that there are premises which recommend to forbid the use of food including fructose, especially sweet drinks enriched in it. The ban on using food with fructose should be considered a priority for public health.

Key words: fructose, high‐fructose diet, high fructose corn syrup

The importance of human microbiome in body homeostasis and diseases

Agata Lebiedowska

Streszczenie

Mikrobiota to wszystkie mikroorganizmy w określonym środowisku: bakterie, wirusy i grzyby. Organizm człowieka stanowi ekosystem, w którym w ścisłej zależności pozostają ze sobą komórki ludzkie i komórki mikroorganizmów. Pojęcie „mikrobiom” zostało po raz pierwszy zastosowane przez Joshua Lederberga w 2001 roku, aby określić całość ekosystemu komensalnych, symbiotycznych i chorobotwórczych mikroorganizmów w organizmie ludzkim. Badania nad ludzkim genomem wykazały, że pod względem genetycznym nasz organizm składa się w 99% z genów mikroorganizmów, a jedynie w 1% z genów ludzkich. Obecnie trwają intensywne badania nad florą zasiedlającą organizm człowieka, nad jej składem i wpływem na zaburzenia homeostazy organizmu, rozwój chorób alergicznych, metabolicznych czy nowotworowych.

Słowa kluczowe: mikrobiom, dysbioza, antybiotyki, choroby tkanki łącznej

Abstract

Microbiota consists of all microorganisms in a specific environment: bacteria, viruses and fungi. The human body is an ecosystem in which human cells and microorganisms are closely related. The concept of „microbiome” was created by Joshua Lederberg in 2001 to describe the whole ecosystem of commensal, symbiotic and pathogenic microorganisms in the human body. Studies on the human genome have shown that in genetic terms, our body consists in 99% of microor- ganism genes and only in 1% of human genes. Currently, intensive researches are underway about the human body flora, its composition and impact on homeostasis, the development of allergic reactions, metabolic diseases or cancers.

Key words: microbiome, dysbiosis, antibiotics, connective tissue diseases

Lactoferrin and its bifidogenic effect

Anna Stolecka-Warzecha, Sławomir Wilczyński

Streszczenie

Laktoferyna (LF) jest białkiem wytwarzanym przez komórki nabłonkowe. Obecna jest w wydzielinach na powierzchni błon śluzowych. Wysokie stężenie laktoferyny występuje w siarze (łac. Colostrum) – mleku produkowanym i gromadzonym w ostatnich dniach ciąży 5-15 mg/ml, zaś w kolejnych dniach laktacji jej stężenie waha się w granicach 1-3 mg/ml. Ponadto laktoferyna znajduje się również w ziarnistościach granulocytów obojętnochłonnych (neutrofilach). Posiada właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze oraz antywirusowe. Jak wskazują wyniki przeprowadzonych badań, laktoferyna wywołuje korzystny wpływ na wzrost i namnażanie się bifidobakterii jelita grubego, co mianowane jest działaniem bifodogennym. Wykazuje także działanie przeciwzapalne, przeciwnowotworowe, przeciwbólowe oraz regulacyjne w odniesieniu do metabolizmu. Tak szerokie spektrum aktywności tego mulitpotencjalnego białka skłania do jego bliższego poznania. Od niedawna laktoferyna stała się obiektem dużego zainteresowania naukowców oraz przedmiotem badań zarówno na noworodkach jak i osobach dorosłych. Przedstawione doniesienia na temat znaczenia laktoferyny wskazują na jej szeroki i istotny charakter, jak również na wiele funkcji w organizmie pełnionych przez laktoferynę.

Słowa kluczowe: laktoferyna, działanie bifidogenne, mikrobiota, mikrobiom jelitowy

Abstract

Lactoferrin (LF) is a protein produced by epithelial cells. It is present in secretions on the surface of mucous membranes. High levels of lactoferrin occur in colostrum (Latin Colostrum) – milk produced and accumulated in the last days of pregnancy 5-15 mg / ml, while in the following days of lactation its concentration ranges from 1-3 mg / ml. In addition, lactoferrin is also found in granules of neutrophils and it is known for its antibacterial, antifungal and antiviral properties. As indicated by the results of the conducted research, lactoferrin has a beneficial effect on growth and multiplication of bifidobacteria of the large intestine, which is known as the bifodogenic effect. It also has anti-inflammatory, anti-cancer, analgesic and regulatory effects in relation to metabolism. A wide spectrum of activity of this mulitpotential protein leads to its closer analysis. Recently, lactoferrin has become the object of great interest of scientists and the subject of research on both newborns and adults. The reports on the importance of lactoferrin indicate its wide and significant nature, as well as many functions in the body performed by lactoferrin.

Key words: lactoferrin, bifidogenic effect, microbiota, intestinal microbiome

Ultramicronized Palmitoylethanolamide (PEA): a dietary supplement with helpful anti-nociceptive and anti-inflammatory properties in mice with experimental autoimmune encephalomyelitis (EAE)

Iannotta M, Boccella S, Giordano C, Belardo C, Guida F, Gargano F, Pieretti G, Luongo L, Maione S.

Streszczenie

Stwardnienie rozsiane (MS) reprezentuje jedną z najczęstszych chorób autoimmunologicznych ośrodkowego układu nerwowego (OUN)  i występuje do trzech razy częściej u kobiet niż u mężczyzn.  Stwardnienie rozsiane charakteryzuje się procesami zapalnymi z konsekwentnym niszczeniem tkanki docelowej, powodując ich specyficzne objawy kliniczne. Zapalenie neurologiczne utrzymywane przez zwiększoną ekspresję prozapalnych cytokin i naciekanie komórek obwodowych jest uznawane za główny patologiczny komponent stanów bólu neuropatycznego związanego z SM. Wykazano, że palmitoiloetanoloamid (PEA – zwany także palmitoiloetanoloaminą) wywiera działanie przeciwzapalne i neuroprotekcyjne w eksperymentalnych modelach uszkodzenia kręgosłupa lub mózgu. W tym celu zastosowaliśmy tzw. mysi model eksperymentalnego autoimmunologicznego zapalenia mózgu i rdzenia (EAE – experimental autoimmune encephalomyelitis), oparty na aktywnej immunizacji fragmentem mielinowej glikoproteiny oligodendrocytów (MOG35-55), w celu oceny wpływu PEA na objawy kliniczne oraz dysfunkcje sensoryczne i biochemiczne związane z EAE. U myszy immunizowanych MOG35-55 rozwinął się paraliż utrzymujący się do końca obserwacji. Objawy kliniczne były związane z wczesnym pojawieniem się upośledzenia ruchowego i mechanicznej allodynii w połączeniu ze zmianami poziomów cytokin zarówno w korze przedczołowej, jak i rdzeniu kręgowym. W porównaniu z nośnikiem, PEA zmniejszył objawy bólu bez wywierania korzystnego wpływu na wyniki kliniczne i częściowo przywrócił zmiany biochemiczne u myszy EAE (eksperymentalne autoimmuno-logiczne zapalenie mózgu i rdzenia). Podsumowując, badania wykazują ochronne działanie PEA w miejscu bólu wywołanego przez EAE, co sugeruje, że ten związek jest narzędziem farmakologicznym do łagodzenia zaburzeń neurologicznych w chorobie stwardnienia rozsianego.

Słowa kluczowe: eksperymentalne autoimmunologiczne zapalenie mózgu i rdzenia, Palmitoiloetanoloamid, przyśrodkowa kora przedczołowa, ból, cytokiny

Abstract

Multiple Sclerosis (MS) represents one of most common autoimmune diseases of the Central Nervous System (CNS) with an incidence of two- to threefold higher in females compared with males. MS is characterized by inflammatory processes with consequent destruction of the target tissue giving rise to their specific clinical symptoms. Neuroinflammation sustained by increased pro-inflammatory cytokines expression and peripheral cells infiltration, is recognized as the main pathological component of MS-associated neuropathic pain states. The N-acylethanolamine Palmitoylethanolamide (PEA) has been shown to exert anti-inflammatory and neuroprotective effects in experimental models of spinal or brain injury. Here we used a mouse model of experimental autoimmune encephalomyelitis (EAE), based on active immunization with a fragment of myelin oligodendrocyte glycoprotein (MOG35-55), to assess the effect of PEA on clinical symptoms and sensorial and biochemical dysfunctions associated with EAE. MOG35-55-immunized mice developed ascending paralysis persisted until the end of the observation. Clinical manifestations were associated with an early appearance of motor impairment and mechanical allodynia coupled with changes in cytokines levels in both pre-frontal cortex and spinal cord. Compared with vehicle, PEA reduced the pain manifestation without exerting beneficial effects on clinical scores and partially restored biochemical changes in EAE mice. In conclusion, our data reveal the protective action of PEA in EAE-induced pain behaviour, suggesting this compound as a pharmacological tool to ameliorate neurological dysfunctions in MS disease.

Key words: experimental autoimmune encephalomyelitis, Palmitoylethanolamide, medial prefrontal cortex, pain, cytokines