Food Science jest recenzowanym czasopismem naukowym, obejmującym szerokie spektrum tematów z zakresu dietetyki i żywienia. Na łamach pisma prezentowane są artykuły oryginalne, przeglądowe, listy do redakcji, opisy przypadków, a także sprawozdania z konferencji i recenzje książek.

Obecnie na rynku dostępne jest trzecie wydanie kwartalnika Food Science! W numerze poruszone zostają między innymi następujące zagadnienia:

Nutritional recommendations for treatment of endometriosis. Analysis of the nutritional value of diets adopted by women aged 20-30 with diagnosed endometriosis

Agnieszka Gdańska, Adrianna Barczyńska

Streszczenie

Utrzymanie prawidłowych nawyków żywieniowych oraz dbałość o odpowiednią podaż składników pokarmowych mogą stanowić element wspomagania leczenia i/lub prewencji endometriozy. Odpowiednio dopasowana dieta może pomóc w zmniejszeniu dolegliwości bólowych, wpłynąć na poprawę gospodarki hormonalnej oraz zmniejszyć poziom stanu zapalnego w organizmie. Celem pracy była analiza diety i wybranych parametrów biochemicznych krwi u kobiet w wieku reprodukcyjnym, będących w trakcie leczenia endometriozy. Badaniami objęto 60 kobiet w wieku 20-30 lat, u których zdiagnozowano endometriozę. Wszystkie badane kobiety miały nieprawidłowy poziom tkanki tłuszczowej. W wynikach krwi zaobserwowano niedobór witaminy D. Dieta badanych kobiet charakteryzowała się niskim udziałem błonnika, nieprawidłowym udziałem kwasów tłuszczowych oraz wysokim spożyciem cholesterolu. W badanych jadłospisach zaobserwowano niedobór kwasu foliowego, witaminy K, B1 i choliny. U badanych kobiet wskazana jest redukcja tkanki tłuszczowej, poprawa jakości diety podstawowej oraz normalizacja poziomu witaminy D we krwi.

Słowa kluczowe: endometrioza, bezpłodność, dieta, kwas foliowy, kobiety, nawyki żywieniowe, witamina D.

Abstract

Maintaining proper eating habits and ensuring adequate supply of nutrients is an element of supporting a process of treatment and/or prevention of endometriosis. A properly adjusted diet can help reduce pain, improve hormonal balance and decrease inflammation in the body. The aim of the presented article was to analyze a diet and selected biochemical blood parameters in women of reproductive age who are undergoing endometriosis treatment. The study included 60 women, aged 20-30, who were diagnosed with endometriosis. All examined women had abnormal levels of body fat. Deficiency of vitamin D was observed in their blood results. The diet of the examined women was characterized by low fiber content, abnormal fatty acid content and high cholesterol intake. Moreover, deficiency of folic acid, vitamin K, B1 and choline was observed in the examined menus. Reduction of adipose tissue, improvement of quality of the basic diet and normalization of the level of vitamin D in blood are recommended for women covered by the studies.

Key words: endometriosis, women, infertility • eating habits, diet, vitamin D, folic acid.

The influence of chronic stress on the development of insulin resistance

Joanna Róg

Wstęp

Insulinooporność jest zaburzeniem zwiększającym ryzyko wielu schorzeń przewlekłych. Istotnymi determinantami odgrywającymi rolę w pojawieniu się oraz nasileniu insulinooporności są czynniki modyfikowalne, takie jak sposób żywienia, aktywność fizyczna oraz napięcie emocjonalne. Przewlekły stres może prowadzić do aktywacji mechanizmów zaangażowanych w zmniejszenie wrażliwości tkanek na insulinę oraz zakłócenie ścieżek sygnalizacyjnych insuliny. Do procesów tych należą aktywacja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), prowadząca do wzrostu syntezy i sekrecji kortykosteroidów oraz amin katecholowych, stres oksydacyjny, przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu. Silne pobudzenie emocjonalne powodować może także wzrost spożycia żywności. W świetle dowodów naukowych potwierdzających związek między napięciem emocjonalnym a insulinoopornością konieczne jest zaproponowanie pacjentom form terapii prowadzących do redukcji nasilenia zjawiska stresu.

Słowa kluczowe: insulinooporność, napięcie emocjonalne, zaburzenia gospodarki węglowodanowej, przewlekły stres.

Introduction

Insulin resistance is a disorder associated with a higher risk of a range of chronic diseases. The so called modifiable factors such as nutritional habits, physical activity and emotional stress constitute determinants contributing to the occurrence and/or severe insulin resistance. Chronic stress can lead to the activation of mechanisms involved in reduction of tissue sensitivity to insulin and insulin signalling disturbance. These processes include: activation of the hypothalamic-pituitary-adrenal axis (HPA), leading to increasing synthesis and secretion of corticosteroids and catecholamines, as well as oxidative stress and chronic inflammation characterized by low intensity. Strong emotional stimulation may also contribute to the increased food consumption. Taking into consideration numerous scientific facts confirming the relationship between insulin resistance and emotional pressure, it is necessary to offer patients different forms of therapy which could help in the reduction of stress.

Key words: insulin resistance, disorders of carbohydrate, metabolism, emotional pressure, chronic stress

Assessment of the effect of paclitaxel and carboplatin based chemotherapy on morphotic parameters of blood of treated women

Dorota Gumiela, Rafał Moszyński

Streszczenie

Celem pracy była ocena wpływu chemioterapii w oparciu o paklitaksel i karboplatynę na parametry morfotyczne krwi leczonych kobiet. Analizą objęto dane kliniczne dotyczące 15 pacjentek ze zdiagnozowanymi rakiem jajnika, u których zastosowano pierwszą chemioterapię – paklitaksel i karboplatyna (TK) – leczonych w Klinice Ginekologii Operacyjnej UMP. Oceniono wpływ chemioterapii na parametry hematologiczne. Do analizy danych użyto modelu regresji wielorakiej. Najniższy poziom hemoglobiny stwierdzono w piątym kursie chemioterapii u 73,33% pacjentek (n = 11), a erytrocytów u 93,3% (n = 14). Zaobserwowano istotną zależność pomiędzy liczbą erytrocytów (R = 0,95; p < 0,05) oraz poziomem hemoglobiny (R = 0,83; < 0,05) a kolejnym kursem chemioterapii. Największy spadek hemoglobiny nastąpił po pierwszym kursie chemioterapii, średnio o 4,36 mmol/l, i był coraz wolniejszy po kolejnych. Średnio wynosił 0,07 mmol/l. Największy spadek poziomu erytrocytów nastąpił również po pierwszym kursie chemioterapii (0,25 t/l) i był coraz wolniejszy po kolejnych – średnio wynosił 0,09 mmol/l. Najniższy poziom leukocytów stwierdzono w piątym kursie chemioterapii i dotyczył tylko 33,3% (n = 5) pacjentek, a zbyt niski poziom płytek krwi 33,3% (n = 5). W przypadku granulocytów obojętnochłonnych najniższy poziom zaobserwowano w piątym kursie chemioterapii i dotyczył 26,67% pacjentek (n = 4). Niedokrwistość, która została zdiagnozowana u 73,33% pacjentek, jest wynikiem leczenia paklitakselem i karboplatyną.

Słowa kluczowe: rak jajnika, niedokrwistość, parametry morfotyczne krwi, karboplatyna, cisplatyna.

Abstract

To evaluate the effect of chemotherapy based on paclitaxel and carboplatin on morphotic parameters of blood of treated women. The analysis included clinical data of 15 patients diagnosed with ovarian cancer who received the first chemotherapy  paclitaxel and carboplatin (TC) in the UMP Clinic of Operative Gynecology. The influence of chemotherapy on haematological parameters was assessed. A multiple regression model was used to analyze the data. The lowest level of hemoglobin was found in the fifth course of chemotherapy in 73.33% of patients (n = 11) and of erythrocytes in 93.3% (n = 14). A significant relationship was observed between the number of erythrocytes (R = 0.95, p <0.05) and the level of hemoglobin (R = 0.83, <0.05) and the next course of chemotherapy. The highest decrease in hemoglobin occurred after the first course of chemotherapy, on average by 4.36 mmol / l and was slower and slower after subsequent courses of chemotherapy, on average it was 0.07 mmol / l. The highest decrease in erythrocyte levels was also observed after the first course of chemotherapy (0.25 t / l) and it was slower after subsequent courses of chemotherapy, on average it was 0.09 mmol / l. The lowest level of leukocytes was found in the fifth course of chemotherapy and concerned only 33.3% (n = 5) of patients and too low level of platelets concerned 33.3% (n = 5). In the case of neutrophils, the lowest level was observed in the fifth course of chemotherapy and concerned 26.67% of patients (n = 4). Anemia diagnosed in 73.33% of patients is the result of treatment with paclitaxel and carboplatin.

Key words: ovarian cancer, anemia, morphotic parameters of blood, carboplatin, cisplatin.

Glucosinolates –secondary plant metabolites in food

Katarzyna Janda, Aleksandra Taukin, Karolina Jakubczyk

Katedra i Zakład Żywienia Człowieka i Metabolomiki, Pomorski Uniwersytet Medyczny
w Szczecinie

Streszczenie

Glukozynolany, zaliczane do wtórnych metabolitów roślinnych, togrupa organicznych związków chemicznych należących do tioglikozydów. Zbudowane są z reszty glukozy i łańcucha bocznego zakończonego grupą siarczanową w postaci monoestru. W roślinach zidentyfikowano ponad 200 różnych glukozynolanów, a do najważniejszych i najlepiej opisanych należą izotiocyjaniany. Bogatym ich źródłem są przede wszystkim warzywa kapustne, m.in. brokuł, kapusta, kalafior czy jarmuż. Na ich stężenie oraz skład chemiczny w roślinie, ale także gotowym produkcie, mają wpływ nie tylko warunki klimatyczne i agrotechniczne (m.in. miejsce uprawy, skład gleby, rodzaj nawożenia), ale także warunki przechowywania, transportu czy procesy technologiczne (takie jak gotowanie czy rozdrabnianie surowca).

Słowa klucze: glukozynolany, wtórne metabolity roślinne, rośliny kapustowate

Abstract

Glucosinolates, classified as secondary plant metabolites (SPMEs), represent a group of organic chemical compounds belonging to thioglycosides. They consist of a glucose residue and side chain that ends with a sulphate group in the form of a monoester. Over 200 different types of glucosinolates have been identified in plants and isothiocyanates belong to the most important and best described ones. Cruciferous vegetables, such asbroccoli, cabbage, cauliflower or kale,  are a rich source of these compounds. Their concentration and chemical composition in plants, as well as in the finished products, is affected by climatic and agrotechnical conditions, including a place of cultivation, soil composition, and type of fertilization. Moreover, storage conditions, transport or technological processes, among others, cooking or chopping, do also influence composition and concentration of glucosinolates.

Key words: glucosinolates, secondary plant metabolites, cruciferous vegetables

Selected nutritional and care ingredients used to improve the appearance of vascular skin

Anna Stolecka-Warzecha

Streszczenie

Skóra (cera) naczyniowa stanowi bardzo częsty problem zarówno kosmetyczny, jak i medyczny. Występowanie przemijającego lub utrwalonego rumienia, obszarów teleangiektazji oraz innych wykwitów zapalnych może być wynikiem działania bodźców wewnętrznych lub środowiskowych. Ustalenie głównego czynnika/czynników etiopatologicznych odpowiedzialnych za pojawienie się zmian naczyniowych (w tym zaczerwienienia i ucieplenia skóry w okolicy teleangiektazji) daje możliwość dobrania właściwej metody pielęgnacji, korekcji lub leczenia, a także celowanego wspomagania terapii dietą. Zintegrowany system działań stosowanych w poprawie wyglądu cery naczyniowej, obejmujący wszystkie aspekty terapeutyczne, stanowi najskuteczniejszy proces redukowania tego defektu skóry. Istnieje wiele składników zawartych w pożywieniu, suplementach diety oraz kosmetykach pielęgnacyjnych, których udowodnione działanie terapeutyczne znalazło swoje zastosowanie w redukowaniu zmian skóry występujących w przebiegu dysfunkcji naczyniowej.

Słowa kluczowe: cera naczyniowa, diosmina, hesperydyna, rutozyd, dieta.

Abstract

Vascular skin (complexion) is a very common cosmetic and medical problem. The occurrence of transient or persistent erythema, telangiectasia and other inflammatory eruptions may be the result of internal or environmental stimuli. Determination of the main etiopathological factor/factors responsible for the appearance of vascular changes (including redness and warming of the skin in the area of telangiectasia) enables to choose the right method of care, correction or treatment, as well as targeted support for therapy through a diet. An integrated system of actions used to improve the appearance of vascular skin, covering all therapeutic aspects, is the most effective process for reducing this skin defect. There are many ingredients included in food, dietary supplements and skin care cosmetics, whose proven therapeutic effect has been used to reduce skin changes occurring in the course of vascular dysfunction.

Key words: vascular skin, diosmin, hesperidin, rutoside, diet.

Evaluation of baicalin and baikalein cytotoxicity against selected cell lines

Synowiec-Wojtarowicz Agnieszka, Kimsa-Dudek Magdalena, Krawczyk Agata, Katarzyna Pawłowska-Góral

Streszczenie

Doskonałym źródłem substancji o charakterze przeciwutleniającym są surowce roślinne. Należące do flawonów bajkalina i bajkaleina stanowią charakterystyczną grupę związków obecnych w tarczycy bajkalskiej. W przeprowadzonych badaniach potwierdzono, że związki te wykazują wielokierunkowy wpływ na procesy molekularne: hamują rozwój nowotworów, działają neuroprotekcyjnie i hepatoprotekcyjnie, a także antyoksydacyjnie i przeciwzapalnie. Za nadrzędny cel pracy przyjęto ocenę cytotoksyczności bajkaliny i bajkaleiny na hodowlę ludzkich fibroblastów i komórek czerniaka złośliwego. Badania przeprowadzono na hodowlach ludzkich fibroblastów skóry (linia kom.rkowa NHDF) oraz hodowlach czerniaka amelanotycznego (linia kom.rkowa C32). Oceniono, czy bajkalina i bajkaleina w stężeniu 0,1-250 μmol/l będą toksyczne dla hodowli fibroblastów oraz komórek czerniaka złośliwego. Analizę aktywności metabolicznejludzkich fibroblastów skóry oraz komórek czerniaka amelanotycznego oceniono na podstawie testu MTT. Narażenie komórek na bajkalinę i bajkaleinę w stężeniu 125 i 250 μmol/l wywołało efekt cytotoksyczny zarówno w hodowlach kom.rek prawidłowych, jak i nowotworowych, a wydłużenie czasu inkubacji do 48 godzin spowodowało pogłębienie efektu cytotoksycznego. Zaobserwowano również efekt przeciwnowotworowy dla stężenia 50 μmol/l zar.wno dla bajkaliny, jak i jej aglikonu. Wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że bajkalina i bajkaleina wykazują działanie cytotoksyczne zarówno w stosunku do kom.rek prawidłowych, jak i nowotworowych, co może być istotne w aspekcie wykorzystania flawonów pochodzących z tarczycy bajkalskiej w suplementach diety, dermokosmetykach oraz preparatach leczniczych.

Słowa kluczowe: bajkalina, bajkaleina, cytotoksyczność, fibroblasty, czerniak złośliwy.

Abstract

Plant materials are an excellent source of antioxidant substances. Baicalin and Baicalein, which belong to flavones, are a characteristic group of compounds present in the Baical thyroid. Studies have confirmed that these compounds have a multidirectional effect on molecular processes: they inhibit the development of tumors, have neuroprotective and hepatoprotective effects, as well as antioxidant and anti-inflammatory effects. The primary aim of this study was to assess the cytotoxicity of baicalin and baicalein on cultures of human fibroblasts and melanoma cells. The studies were carried out on human skin fibroblast cultures (NHDF cell line) and amelanotic melanoma cultures (C32 cell line). It was assessed whether baicalin and baicalein at a concentration of 0.1 – 250 μmol / L would be toxic to fibroblast and melanoma cells. The analysis of metabolic activity of human skin fibroblasts and amelanotic melanoma cells was assessed based on the MTT test. Exposure cells to baicalin and baicalein at 125 and 250 μmol / l induced a cytotoxic effect in both normal and tumor cell cultures, and extending the incubation time to 48 hours exacerbated the cytotoxic effect. An antitumor effect was also observed at a concentration of 50 μmol / L for both baicalin and its aglycon. The results of the conducted research indicate that baicalin and baicalein have a cytotoxic effect on both normal and cancer cells, which may be important in the aspect of using flavones in dietary supplements, dermocosmetics and medicinal preparations.

Key words: baicalin, baicalein, cytotoxity, fibroblast, malignant melanoma.

Kombucha  health benefits of fermented tea beverage

Gabriela Piotrowska, Karolina Jakubczyk, Katarzyna Janda

Streszczenie

Kombucha znana jest już od wielu tysięcy lat i wywodzi się z krajów wschodnioazjatyckich. Jest to napój powstały poprzez fermentację roztworu herbaty, najczęściej czarnej lub zielonej, z cukrem przez mikroorganizmy SCOBY (ang. symbiotic culture of bacteria and yeast). W jego skład wchodzą bakterie kwasu octowego i kwasu mlekowego, a także drożdże. Napój spożywany regularnie wykazuje potencjał terapeutyczny względem wielu schorzeń. Swoje właściwości prozdrowotne zawdzięcza powstałym podczas procesu fermentacji metabolitom. Fermentowany napój herbaciany zawiera m.in. kwas octowy, kwas glukuronowy, witaminy, minerały, enzymy, cukry oraz polifenole. Wykazuje on działanie przeciwdrobnoustrojowe, antynowotworowe oraz przeciwutleniające. Jak wskazują wyniki badań, napój przygotowany z herbaty czarnej czy zielonej działa ponadto hamująco wobec V. cholerae, S. epidermidis, M. luteus, L. monocytogenes i P. aeruginosa. Kombucha obniża także wysoki poziom cholesterolu i jest pomocna w detoksykacji wątroby. Skład biochemiczny oraz mikrobiologiczny kombuchy może różnić się w zależności od rodzaju herbaty, ilości użytego cukru, a także parametrów fermentacji, co warunkuje jej właściwości prozdrowotne.

Słowa kluczowe: kombucha, właściwości prozdrowotne, fermentacja, herbata.

Abstract

Kombucha tea (also known as tea mushroom, tea fungus, or Manchurian mushroom) has been known for many thousands of years and comes from East Asian countries. This beverage is produced by a process of fermenting sugared tea solution, which is usually black or green, using microorganisms commonly known as SCOBY (symbiotic culture of bacteria and yeast). It consists of lactic and acetic acid bacteria and yeasts. The beverage consumed regularly has therapeutic potential against many diseases. Health-promoting properties of kombucha are associated with metabolites formed during a fermentation process. This fermented tea drink contains, among others, acetic acid, glucuronic acid, vitamins, minerals, enzymes, sugars and polyphenols. It is known for its antimicrobial, anti-cancer and antioxidant effects. The research has proven that the beverage prepared from black or green tea showed inhibitory activity against V. cholerae, S. epidermidis, M. luteus, L. monocytogenes and P. aeruginosa. In addition, kombucha lowers a high level of cholesterol and is helpful in detoxifying the liver. The biochemical and microbiological composition of the kombucha tea may be diversified, depending on the type of tea, the amount of sugar used, as well as fermentation parameters, which determine its pro-health properties

Key words: kombucha, health benefits, fermentation, tea.

Physiological disorders of women who are physically active

Bartłomiej Szreniawa, Anna Zadworny

Streszczenie

Kobiety trenujące zawodowo i rekreacyjnie, a także młode dojrzewające zawodniczki są narażone na występowanie zaburzeń fizjologicznych związanych z triadą spotsmenek, określaną jako spektrum powiązanych ze sobą stanów i powikłań. Obejmują one: niską dostępność energii (ang. energy availability – EA) występującą wraz z zaburzeniami odżywiania lub bez nich, zaburzenia miesiączkowania i niską gęstość mineralną kości (ang. bone mineral density – BMD). Obecnie mówiąc o zaburzeniach fizjologicznych sportowców, przytacza się termin względnego niedoboru energii w sporcie (ang. relative energy deficiency in sport – RED-S), który dotyczy również mężczyzn i obejmuje nie tylko zaburzenia endokrynologiczne, ale również kardiologiczne, żołądkowo-jelitowe, immunologiczne, psychologiczne i inne. Najistotniejszym problemem wśród sportsmenek są zaburzenia miesiączkowania i nieprawidłowo funkcjonujący układ hormonalny, które przyczyniają się do powstawania szeregu innych powikłań. Przyczyną występujących zaburzeń jest niska dostępność energii związana z niewystarczającym spożyciem pokarmów względem zapotrzebowania. Leczenie wymienionych zaburzeń koncentruje się na zwiększeniu dostępności energii i wyrównaniu niedoborów pokarmowych, które zazwyczaj prowadzą do wznowienia miesiączki u sportsmenek, a to z kolei jest warunkiem zapobiegania dalszej utracie masy kostnej i odbudowy mineralnej kości.

Słowa kluczowe: sport, kobiety, aktywność fizyczna, triada sportsmenek

Abstract

Women who train professionally and recreationally, as well as young adolescent players are exposed to the occurrence of physiological disorders associated with the Female Athlete Triad, defined as the spectrum of related conditions and complications. They include: low energy availability (EA), occurring with or without eating disorders, menstrual disorders and low bone mineral density (BMD). Currently, when bringing up a subject of physiological disorders of athletes, the term Relative Energy Deficiency in Sport (RED-S) is cited. It applies also to men and includes endocrine, cardiological, gastrointestinal, immunological, psychological and other disorders. Menstrual disorders and irregularities in the functioning of the endocrine system, contributing to development of a number of other complications, are the most important problems among female athletes. The low energy availability, mentioned above, associated with insufficient food consumption in relation to the demand, is the cause of the occurring disorders. Treatment of these disorders aims at increasing the availability of energy and compensation of nutritional deficiencies. It usually leads to the resumption of menstruation in women, which, in turn, is a condition for preventing further bone loss and bone mineral reconstruction.

Key words: sport, women, physical activity, Female Athlete Triad