0

Bezsenność może dotknąć każdego z nas

Zaburzenia rytmu dobowego stanowią powszechną przypadłość, z którą pacjenci próbują poradzić sobie samodzielne lub przez konsultacje w pierwszej kolejności z lekarzem POZ, a w dalszej perspektywie z psychiatrą, psychologiem czy terapeutą. Okazuje się jednak, że w walce z problemem bezsenności może z powodzeniem służyć porada dietetyka.

W pierwszym numerze opublikujemy interesujący tekst o wpływie melatoniny na regulację snu i prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu autorstwa dietetyków z zespołu „Od Poniedziałku”.

Pierwsze naukowe doniesienia o melatoninie, do których przyczynili się McCord oraz Allen, sięgają pierwszej połowy XX wieku. Badacze zaobserwowali wtedy zmianę koloru skóry żab Rana pipins na jaśniejszy, które nastąpiło po polaniu ich ekstraktem z szyszynek wołowych.

Jednak przełomowego badania dokonali Lerner wraz z zespołem dermatologów z Uniwersytetu Yale w roku 1958. Wtedy po wyizolowaniu, po raz pierwszy użyto stwierdzenia „melatonina” oraz określono jej budowę chemiczną. Dopiero w kolejnych latach, szereg publikacji pozwolił na dokładne poznanie właściwości oraz działania hormonu [1].

Melatonina w organizmie ludzkim powstaje z endogennego tryptofanu. Jest to hormon wytwarzany głównie w szyszynce. Natomiast w mniejszych ilościach produkowany jest również przez siatkówkę, soczewkę oka, komórki krwi oraz nabłonek przewodu pokarmowego. Często jest określana jako hormon snu, ze względu na działanie koordynujące rytmy dobowe, jak i rytmy biologicznego zegara organizmu.

Jej stężenie wzrasta w godzinach nocnych, ze względu na to, iż produkcja melatoniny zależna jest od bodźców świetlnych. Jednak wpływ światła na syntezę hormonu dotyczy jedynie melatoniny wytwarzanej w szyszynce.

W ciągu doby, organizm osoby dorosłej produkuje około 30 μg melatoniny. Jej stężenie we krwi jest zależne od pory roku oraz dnia. Również wiek ma kluczowy wpływ na jej produkcję. U niemowląt i dzieci do około 3.-5. r.ż. stężenie tego hormonu jest niskie. Następnie obserwuje się nieznaczny wzrost, aż w końcu poziom melatoniny jest na stałym poziomie do ok. 35.-40. r.ż. Po przekroczeniu tego wieku dochodzi do stopniowego zmniejszania się produkcji hormonu, co doprowadza do znacznego ograniczenia stężenia w wieku podeszłym. U osoby dorosłej maksymalne stężenie melatoniny można zaobserwować między północą a godziną trzecią nad ranem.

Organizm ludzki nie jest w stanie magazynować melatoniny, jednak udowodniono, że może gromadzić się w płynie mózgowo-rdzeniowym, szpiku kostnym oraz żółci. Swobodnie przenika przez różne bariery – zarówno krew-mózg, błony komórkowe i inne. Receptory tego hormonu rozmieszczone są w różnych miejscach w organizmie. Między innymi w ośrodkowym układzie nerwowym, sercu, nerkach, przewodzie pokarmowym, wątrobie, gruczole krokowym, oczach, macicy oraz na skórze [2].

Pełny artykuł zostanie opublikowany na łamach kwartalnika Food Science już wkrótce!

0

Depresja – problem współczesności

Zgodnie z raportem WHO do 2020 roku depresja stanie się drugim co do wielkości zagrożeniem zdrowotnym po chorobach układu krążenia. Leczenie farmakologiczne jest trudne, często nieskuteczne i problematyczne dla pacjentów. W ubiegłym miesiącu – 23 lutego, obchodziliśmy Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją, a w najbliższym numerze opublikujemy artykuł na temat roli prawidłowego odżywiania w zachowaniu zdrowia psychicznego.

Czytaj dalej w artykule „Rola selenu w profilaktyce i leczeniu depresji”.

Agata Lebiedowska

Katedra i Zakład Podstawowych Nauk Biomedycznych, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej w Sosnowcu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Streszczenie:

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) ponad 300 milionów ludzi na świecie cierpi na depresję. Obecnie stosowane leczenie farmakologiczne jest często nieskuteczne i wiązane z wieloma działaniami niepożądanymi. Trwają badania nad nowymi lekami i terapiami. Selen należy do mikroelementów a jego podaż zależy od diety i dostępności w środowisku. W Polsce występują niedobory tego składnika pokarmowego. Szczególnie narażone na niedobory selenu są osoby stosujące dietę wegańską i wegetariańską, osoby starsze oraz osoby nadużywające alkoholu. Udowodniono, że deficyt selenu w organizmie może być przyczyną rozwoju nowotworów, chorób sercowo-naczyniowych oraz zaburzeń nastroju, w tym depresji. Selen jest modulatorem nastroju i wpływa na prawidłowe funkcjonowanie mózgu. Mechanizm działania przeciwdepresyjnego selenu nie jest jasny. Jest składnikiem selenoprotein o działaniu antyoksydacyjnym, chroniącym DNA przed stresem oksydacyjnym. Ponadto selen bierze udział w metabolizmie hormonów tarczycy, a zaburzenia w funkcji tego narządu są często przyczyną zaburzeń nastroju. Niezbędne są dokładne badania nad prawidłową suplementacją selenu w profilaktyce i leczeniu zaburzeń depresyjnych.

Słowa kluczowe: odżywianie, dieta, selen, depresja

Abstract:

According to the World Health Organization (WHO), over 300 million people in the world suffer from depression. Current treatments are often insufficient and cause many side effects. Research on new drugs and therapies are underway. Selenium is a micronutrient which delivery to organism depends on diet and availability in the environment. In Poland there are deficiencies of this nutrient. Particularly exposed to selenium insufficiency are vegans and vegetarians, elderly people and alcohol abusers. It has been proven that the deficiency of selenium in the body may caused cancer, cardiovascular disease and mood disorders, including depression. Selenium is a mood modulator and affects the proper brain function. The mechanism of antidepressant function of selenium is not clear. It is a component of selenoproteins with antioxidant properties, protecting DNA against oxidative stress. In addition, selenium is involved in the metabolism of thyroid hormones, which highly influence mood. Extensive research on the proper selenium supplementation in the prevention and treatment of depressive disorders is necessary.

Key words: nutrition, diet, elenium, depression

Pierwsze wydanie kwartalnika Food Science. Już wkrótce!

0

Syntetyczne substancje słodzące a właściwości soków cytrusowych

Wpływ wybranych syntetycznych substancji słodzących na właściwości antyoksydacyjne i parametry barwy soków cytrusowych

The effect of selected synthetic sweeteners on citrus juice antioxidant properties and color parameters

Synowiec-Wojtarowicz Agnieszka1, Kimsa-Dudek Magdalena1, Derewniuk Małgorzata2, Muskalska Agnieszka1, Paryż Marlena1, Piekorz Martyna1

Zakład Nutrigenomiki i Bromatologii Katedry Biologii Molekularnej

Zakład Biologii Molekularnej Katedry Biologii Molekularnej

Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej w Sosnowcu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Wprowadzenie: Soki cytrusowe są powszechnie spożywane przez konsumentów, dlatego producenci rozszerzają ich asortyment. Większość soków pomarańczowych produkowana jest z koncentratu, który następnie jest wzbogacany w witaminy, substancje aromatyczne a także substancje słodzące w celu wzmocnienia smaku gotowego produktu.

Cel: Celem pracy była ocena wpływu syntetycznych substancji słodzących na właściwości antyoksydacyjne i parametry barwy soków cytrusowych.

Materiał i Metody: Materiał do badań stanowiły świeżo wyciskane soki cytrusowe: pomarańczowy, mandarynkowy i limonkowy, a także soki typu NFC zakupione w handlu detalicznym, do których dodawano syntetyczne substancje słodzące: aspartam, acesulfam K i sukralozę. W sokach owocowych oraz mieszaninach soków z substancjami słodzącymi oznaczono potencjał antyoksydacyjny metodą ABTS, stężenie polifenoli metodą Fast Blue oraz wyznaczono parametry barwy w przestrzeni barw CIELab.

Wyniki i Wnioski: Świeżo wyciskane soki cytrusowe są lepszym źródłem antyoksydantów w porównaniu do soków typu NFC zakupionych w handlu detalicznym. Zaobserwowano również wystąpienie korzystnej dodatniej interakcji pomiędzy niektórymi syntetycznymi substancjami słodzącymi a związkami czynnymi zawartymi w badanych sokach cytrusowych.

Słowa kluczowe: aspartam, acesulfam K, sukraloza, soki cytrusowe, potencjał antyoksydacyjny, polifenole, interakcje

Summary:

Introduction: Citrus juices are widelu consumed by cunsumers, so producers are expanding their range. Most orange juice are made from concentrate, which is then enriched with vitamins, aromatic substances and sweeteners to enhance the taste of the finished product.

Aim: The aim of the study was to determined the effect of syntetic sweeteners on citrus juice antioxidant properties and color parameters.

Material and Methods: The material for testing was freshly citrus juice: orange, mandarin and lime as well as NFC (not from concentrate) juice purchased in the retail tarde, to which synthetic sweeteners were added: aspartame, acesulfame K and sucralose. In fruit juices and mixtures of juices with sweeteners, the antioxidant potential ABTS, the concentration od polyphenols by the Fst Blue method and determination of color parameters by CIELab were determined.

Results and Conclusions: Freshly citrus juices are better source of antioxidants compared to NFC juices. A favorable positive interaction was also observed between some synthetic sweeteners and active compounds contained in the tested juices.

Key words: aspartame, acesulfame K, sucralose, citrus juices, antioxidant potential,polyphenols, interactions.

 

  1. Wstęp

Cytrusy (należące do rodziny Rutaceae) są uprawiane w wielu regionach świata, a ich owoce i soki (głównie z pomarańczy, mandarynek, grejpfrutów, cytryn i limonek) są powszechnie spożywane. Soki z cytrusów są jednym z głównych źródeł ważnych składników odżywczych o właściwościach prozdrowotnych, bowiem zawierają witaminy C, A i jej prekursory: α- karoten i β- karoten, z grupy B, takie jak tiamina, pirydoksamina, kwas foliowy. Natomiast głównymi składnikami mineralnymi występującymi w cytrusach są: potas, wapń, fosfor, magnez, sód, żelazo, cynk, miedź oraz mangan. Ze względu na korzystną proporcję sodu do potasu, soki cytrusowe korzystnie wpływają na równowagę wodno-elektrolitową w organizmie [1].

Szczególną grupę związków obecnych w cytrusach stanowią flawonoidy, najliczniej reprezentowane przez grupę flawanonów. Związki te wykazują wielokierunkowe działanie biologiczne, potwierdzone wynikami wielu badań, które sugerują bezpośrednią korelację pomiędzy spożywaniem pokarmów bogatych we flawonoidy i ubogich w kwasy tłuszczowe, a zmniejszonym ryzykiem wystąpienia niektórych chorób (choroby sercowo-naczyniowe i nowotworowe, cukrzyca). Flawonoidy odgrywają również istotną rolę w procesie starzenia, dostarczając organizmowi przeciwutleniaczy niwelujących stres oksydacyjny, co zapobiega uszkodzeniu tkanek i wystąpieniu procesów zapalnych [2].

Z uwagi na powszechność spożywania soków z cytrusów producenci starają się rozszerzać i ulepszać ich asortyment soków. W Polsce większość soków pomarańczowych produkowanych jest z koncentratu. Taki rodzaj soków wzbogacany jest dodatkiem witamin, substancji aromatycznych, które w czasie przetwarzania owoców na sok uległy degradacji, a także substancji słodzących w celu wzmocnienia smaku. Jednak trudno jest przewidzieć jak dodatek syntetycznych substancji słodzących wpłynie na ich właściwości antyoksydacyjne. Stąd za cel podjętych badań przyjęto ocenę wpływu wybranych syntetycznych substancji słodzących na właściwości antyoksydacyjne i parametry barwy soków cytrusowych.

Przeczytaj cały artykuł w kwartalniku Food Science!